Nguyên nhân gây ra hiện tượng méo miệng, nói khó

Méo miệng, khó nói là di chứng não điển hình và rất thường gặp, xảy ra khi các dây thần kinh trên mặt bị tổn thương, khiến cơ mặt không thể hoạt động được bình thường. Nhiều khi, méo miệng cũng xảy ra do tổn thương phần não truyền tín hiệu thần kinh đến cơ mặt. Cụ thể, một số nguyên nhân để lại di chứng méo miệng, khó nói thường gặp như:

Tai biến mạch máu não

Méo miệng, nói khó được coi là những dấu hiệu nhận biết sớm của cơn tai biến sắp đến. Khi vùng não chi phối các cơ mặt bị tổn thương, méo miệng trở thành di chứng của tai biến mạch máu não.

Méo miệng, nói khó có thể là dấu hiệu sớm của một cơn tai biến

Méo miệng, nói khó có thể là dấu hiệu sớm của một cơn tai biến

Tai nạn, chấn thương sọ não

Chấn động mạnh ở khu vực não bộ có thể là nguyên nhân khiến cơ quan chi phối cơ mặt bị tổn thương. Ngoài ra, nếu dây thần kinh số 7 chi phối các cơ mặt chịu tác động tiêu cực cũng có thể gây ra liệt mặt, méo miệng và khó nói ở những bệnh nhân vừa trải qua tai nạn, chấn thương sọ não.

Ngoài những nguyên nhân trên, méo miệng, khó nói do tổn thương não bộ cũng có thể xuất hiện ở những bệnh nhân vừa phẫu thuật não, bị viêm não, teo não, thoái hóa chức năng não bộ,...

Dấu hiệu méo miệng, khó nói 

Dấu hiệu méo miệng rất dễ nhận ra, bệnh nhân cười, nói khó. Khi đánh răng, súc miệng, nước sẽ bị tràn ra ở một bên mép. Mặt mất cân xứng: Bên liệt bị cứng lại, các nếp tự nhiên (nếp nhăn) trùng xuống, rãnh mũi má mờ hoặc mất, miệng và nhân trung lệch hẳn về phía bên lành.

Sự mất cân bằng càng rõ hơn khi bệnh nhân cười, miệng sẽ méo lệch sang bên lành. Đuôi mắt, khóe môi bên liệt chùng xuống hẳn so với bên lành. Ngoài ra, bệnh nhân có thể xuất hiện tình trạng nói khó, phát âm không rõ ràng, nói lắp hoặc nói ngắt quãng, không thành câu hoàn chỉnh. 

Tuy nhiên, để xác định được nguyên nhân gây méo miệng khó nói thì dựa vào những dấu hiệu này là chưa đủ. Cụ thể:

- Méo miệng, khó nói do tổn thương dây thần kinh, não bộ xảy ra sau chấn thương, tai nạn thường xuất hiện các triệu chứng như:

+ Liệt một bên mặt.

+ Khó khăn trong kiểm soát khả năng chớp mắt.

+ Khô mắt.

+ Thay đổi vị giác.

+ Đau trong tai.

+ Quá mẫn với âm thanh.

- Trong trường hợp méo miệng, khó nói sau đột quỵ, người bệnh sẽ phải đối mặt với các triệu chứng tương tự như trên nhưng thường kèm thêm một số dấu hiệu riêng biệt như:

+ Rối loạn ý thức, mơ hồ.

+ Lú lẫn.

+ Chóng mặt.

+ Mất phối hợp.

+ Co giật.

+ Nhìn kém.

+ Yếu tay chân ở một bên cơ thể.

+ Khả năng chớp mắt bình thường.

Mắt nhìn mờ sau tai biến.jpg

Nhìn kém là dấu hiệu cho thấy nguyên nhân méo miệng do tai biến

Để có thể xác định chính xác nguyên nhân gây méo miệng, khó nói, chuyên gia y tế sẽ cần phải dựa trên các dấu hiệu khác kèm theo, kiểm tra vận động cơ mặt như: Nhướn mày, nhắm mở mắt, mỉm cười, cau mày. Ngoài ra, bác sĩ có thể thực hiện các xét nghiệm như đo điện cơ, chụp CT và xét nghiệm máu để tìm ra nguyên nhân chính xác. 

Giải pháp cho tình trạng méo miệng, nói khó do tổn thương não bộ

Sau khi xác nhận được nguyên nhân gây bệnh, chuyên gia y tế sẽ đưa ra phác đồ điều trị hợp lý. Mặc dù vậy, méo miệng, nói khó vẫn khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp và sinh hoạt hàng ngày. Do đó, vẫn cần có những biện pháp để nhanh chóng cải thiện di chứng này. Hiện nay, một số biện pháp đang được áp dụng như:

Sử dụng thuốc

Trong trường hợp méo miệng, khó nói do đột quỵ gây ra, cần sử dụng ngay những loại thuốc ức chế sự hình thành các cục máu đông, phòng chống tái phát. Còn nguyên nhân do tổn thương dây thần kinh thì cũng cần sử dụng các thuốc chống viêm, giãn mạch, tái tạo bao myelin và tăng cường dẫn truyền thần kinh.

Phẫu thuật

Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể được chỉ định phẫu thuật để cải thiện tình trạng này. Đặc biệt, với những trường hợp phục hồi không hoàn toàn, phẫu thuật thẩm mỹ có thể giúp chỉnh sửa mí mắt, khóe miệng bên bị liệt. Phẫu thuật cũng là biện pháp để sửa chữa hoặc thay thế các dây thần kinh, cơ bị tổn thương, loại bỏ khối u nếu liệt mặt xảy ra do nhiều nguyên nhân khác.

Trị liệu bổ trợ

Nhằm giúp người bệnh cải thiện tình trạng méo miệng, khó nói, phương pháp châm cứu, xoa bóp, vận động vùng cơ mặt cũng thường được áp dụng để lấy lại nét mặt tự nhiên. Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần luyện nói cũng như phát âm lại từ đầu bằng các bài trị liệu ngôn ngữ để có thể sớm giao tiếp bình thường.

Những biện pháp trên đây mặc dù đem lại hiệu quả giúp người bệnh cải thiện tình trạng méo miệng, nói khó nhưng lại ẩn chứa những tác động tiêu cực. Sử dụng thuốc luôn đi kèm theo các tác dụng không mong muốn. Trong khi đó, phẫu thuật lại có mức độ rủi ro, nguy hiểm lơn, chi phí cao. Ngoài ra, ở Việt Nam, các cơ sở tập vật lý trị liệu hay bệnh viện có khoa phục hồi chức năng thì thường chỉ ở các thành phố lớn, nhiều người không đủ khả năng tiếp cận. Do đó, nhiều trường hợp tập luyện tại nhà, không mang lại hiệu quả như mong muốn.